Dán nua

Seánra na seanrá

Ós dubh dorcha dul an dáin
staidéar síor do-níodh ógán,
     é sínte go moch ag meas
     scríbhne frofa na bhfileadh.

‘Is doiligh deacair an ghairm’
adeirid saoithe seanchais,
     ach ní crua riaghail na rann
     nuair scríobhtar dán le dúthracht.

Ná cleacht seanráite na sean—
beir scéala suilt don phobal
     ón spéirbhean is caoimhe cló,
     banfhlaith séaghain na sídheog!

Is éasca amhrán a cheapadh go réidh don slua
ach éilíonn staraithe leamha i mBéarla suadh
gur léannta rafar an bard a chum dréacht nó duan
i nGaeilge chanta go snasta gan éasc ná dua.

Is freagra é seo ar aiste leis an Ollamh Louis Cullen inar áitigh sé gur 'literary form, not a message for the people' í an aisling.

Erse verse 12

Tine agus oighear 

An í tine deireadh an tsaoil,
nó b'fhéidir sioc?
De réir mo thaithí ar an méin
táim den tuairim go bhfónfadh caor.
Ach dá dteastódh an dara scrios,
is leor m'eolas ar an bhfuath féin
le rá go mbeadh an t-oighear gach pioc
chomh nimhneach géar
ag bualadh sprioc.

[Aistrithe ó Shacs-Bhéarla Robert Frost.]

Erse verse 11

Eipic, 1938

Chónaigh mé in áiteanna mór le rá
nuair a bhí cúinsí troma le réiteach:
cér leo an leath-ród carraigeach gan fál
a raibh dhá theaghlach armtha á éileamh?
Bhéic muintir Dhufaigh ‘bíodh an deamhan agaibh’
is bhain an Cábach liath a chasóg de,
ag siúl na stráice gan beann ar lannaibh—
‘is í an chríoch na clocha glasa seo’.
B'shin bliain an chlampair úd thall in München.
Cé acu ba throime? Bhraith mé nárbh fhiú
mórán Baile Uí Rois ná an Goirtín
gur labhair taibhse Hómer i mo chluais:
‘Scríobh mé an tIliad i dtaobh a leithéid
de raic. Ceapann déithe a dtábhacht féin’.

[From the Meridional Anglo-Ullans of Patrick Kavanagh.]

Erse verse 10

Do Lucasta, ar imeacht chun cogaidh

Ná smuain, a rún, go bhfuilim crua
cé go mbrostaím ó chlúid
d'uchta úir is do mheoin fhionnuair
chuig slua, meirge is dún.

Is dearbh gurb é mo dhúil anois
an namhaid i lár gliadh,
is ansa liom ná rún do chnis,
claidheamh, lúireach is sciath.

Ach is údar sásaimh duitse
an fealladh so, a stór,
mar ba lú mo ghrá ort murach
gur fearr liom fós onóir.

[Aistrithe ó Shacsbhéarla Richard Lovelace.]

Erse verse 9

Cuir i gCás

Cuir i gcás nach bhfuil neamh ann -
is féidir más mian leat,
níl ifreann thíos fúinn
gan ach spéir os ár gcionn,
samhlaigh go bhfuil gach éinne
beo don lá inniu ...

Cuir i gcás nach bhfuil tír ann -
ní doiligh é a dhéanamh,
gan chúis maraithe ná éaga
ná creideamh ach chomh beag,
samhlaigh go bhfuil gach éinne
beo go síochánta ...

B'fhéidir gur aisling a chonac
ach nílim i mo aonar,
táim ag súil go mbeidh tú linn
's go seasfaimid le chéile.

Cuir i gcás nach bhfuil maoin ann -
más féidir é a dhéanamh,
gan chúis sainte ná ocrais
ach daoine mar bhráithre,
samhlaigh go bhfuil gach éinne
i bpáirt sa chruinne ...

B'fhéidir gur aisling a chonac
ach nílim i mo aonar,
táim ag súil go mbeidh tú linn
's go mairfimid le chéile.

[Aistrithe ó Shacsbhéarla Eoin Uí Leannáin.]